Weet jij wat je waard bent?

Weten wat je waard bent maakt het verschil tussen wat je krijgt en wat je verdient. Deze tekst plaatsten voor Equal Payday in november nog op de instagrampagina van Femconnect. Thema’s als zelfvertrouwen en zelfrespect spelen een grote rol voor vrouwen. Van salarisonderhandeling tot in de slaapkamer is weten wat je waard bent en daar ook naar handelen ingewikkeld. Over onze waarde als vrouwen is veel gezegd en geschreven in de geschiedenis. Waar keuzevrijheid voor mannen nooit ter discussie heeft gestaan, is dat voor vrouwen toch echt een ander verhaal.

Vrouwen en hun keuzevrijheid

Het is voor vrouwen relatief nieuw om keuzevrijheid te hebben en daarmee hun eigenwaarde zelf te ontdekken. Pas in 1919 het vrouwenkiesrecht een feit geworden met dank aan de inzet van Aletta Jacobs (1854-1929). In 1921 volgde pas de eerste gang naar de stembus voor vrouwen.

Echter ondanks de mogelijkheid tot stemmen was een gehuwde vrouw in Nederland nog steeds handelingsonbekwaam. Dit betekende dat gehuwde vrouwen niet zelfstandig een overeenkomst konden afsluiten. Alleen met medewerking van haar echtgenoot kon een vrouw rechtshandelingen verrichten. Dat veranderde pas in 1956 toen de wet werd aangepast. 

In de praktijk was er in de jaren zestig, zeventig en tachtig van de twintigste eeuw onvrede onder vrouwen in de samenleving. Er werd verondersteld dat vrouwen voldoening haalden uit hetgeen haar man en kinderen bereikten. Onder vrouwen ontstond echter steeds meer de neiging om zichzelf te ontplooien en de drang om mee te doen in de maatschappij. In 1968 werd hierop het platform Man Vrouw Maatschappij (MVM) opgericht. Hieruit ontstonden verschillende feministische groeperingen, waarvan de Dolle Mina’s wellicht de bekendste is. Het doel van deze beweging was vrouwen meer positie te geven in het arbeidsproces waar een herverdeling van huishoudelijke taken voor nodig was. Ook seksuele vrijheid en daarmee de uitbanning van seksuele uitbuiting en mishandeling van vrouwen was een belangrijke drijver voor de tweede feministische golf. 

Gelijke rechten

In 1979 werd het zogenaamde ‘Vrouwenverdrag’ door de Verenigde Naties aanvaard. Het verdrag spreekt zich uit tegen alle vormen van discriminatie in fundamentele rechten, wetgeving en overheidsdienst. Steeds meer getrouwde vrouwen breken in de jaren zeventig door op de arbeidsmarkt. De Europese Unie helpt hen verder op weg met een nieuwe wet, omdat Nederland lid is van de unie is eind jaren zeventig gelijke toegang tot en behandeling van vrouwen en mannen op de arbeidsmarkt verplicht. Pas in 1986 krijgen getrouwde vrouwen ook het recht op dezelfde sociale voorzieningen als mannen, zoals AOW en een werkloosheidsuitkering. In hetzelfde jaar start de overheid met subsidies voor kinderopvang. Al deze maatregelen zorgen ervoor dat er in de jaren negentig definitief een streep gaat door de klassieke norm van de getrouwde huisvrouw zonder baan.

Inmiddels gebeurt het steeds vaker dat man en vrouw de taken verdelen of in plaats van de vrouw, de man thuisblijft om voor het huishouden en de kinderen te zorgen. Al rust op deze laatste vorm nog altijd wel een taboe. Het levert de mannelijke partner in kwestie vaak lastige vragen op vanuit de omgeving.  Ook op het vlak van seksuele vrijheid zijn er nog stappen te maken. Er is wetgeving in de maak om in 2021 onvrijwillige seks strafbaar te maken en gelijk te trekken aan verkrachting. Al met al zijn we er nog lang niet en is echte vrijheid van keuzes voor vrouwen niet iets vanzelfsprekends.

Gebrek aan zelfrespect

Vanuit de geschiedenis zien we dat we als vrouwen vaak niet vaak goed genoeg gevonden werden. Daar hebben we nog steeds collectief last van. In salaris onderhandelingen, bij sollicitatiegesprekken en in onze relaties. Vrouwen kunnen altijd feilloos hun leerpunten benoemen of waar ze niet goed in zijn. Daardoor geven ze te makkelijk tijd of positie weg. Voor veel vrouwen is het herkenbaar dat ze vaak en veel met anderen bezig zijn voordat ze zelf aan bod komen. Vraag een vrouw waar ze goed in is en het blijft vaak lang stil. Hoogstens komt zorgen voor anderen als een eerste kwaliteit.  Mannen kunnen vaak veel makkelijker hun sterke kanten benoemen. Ze presenteren zichzelf met meer bravoure en trekken daar door meer naar zich toe. Vanuit de geschiedenis hebben wij vrouwen ook in vergelijking met mannen veel minder voorbeelden. Het is als je het vanuit de evolutie bekijkt nog erg nieuw en onwennig. 

Zelfvertrouwen en zelfrespect heeft te maken met eigenwaarde. Hoe kijk jij naar jezelf. Vind je, jezelf wel okay zoals je bent of mankeert er in jouw ogen van alles aan jou? Als je weinig eigenwaarde ervaart kom je ook niet snel voor jezelf op in je werk en in je relatie. Eigenwaarde is een gedachte/ beeld van mensen. Het is een beeld wat we hebben van hoe we willen of moeten zijn. Jezelf goed genoeg vinden betekent dat je geen uitzonderlijke prestaties nodig hebt om je waarde te bepalen. Ook merk je dat mensen met een hoge eigenwaarde geen goedkeuring nodig hebben van anderen als ze iets willen. 

Ik kom regelmatig vrouwelijke ondernemers tegen die maar geen goed tarief vast kunnen stellen. Ze blijven aan hun product of dienst sleutelen, het is nooit goed genoeg om er een tarief aan te hangen waardoor hun business levensvatbaar is. Het echte probleem is dan niet hun product of dienst, maar hun gebrek aan eigenwaarde. Het omgekeerde gebeurt ook trouwens. Overschreeuwen en met een bravoure alles brengen en tegelijkertijd nog steeds geen levensvatbare business op kunnen zetten. Zeker in deze tijd van social media en ‘alles voor het plaatje’ geeft dat nog wel eens een vertekend beeld van de werkelijkheid. Ook bij deze vrouwen speelt er een gebrek aan eigenwaarde en vertrouwen in hun eigen vrouwelijke kracht. 

Leren wat je waard bent  

Als we het hebben over de vraag wat je waard bent als vrouw heb je het dus over een collectief deel (geschiedenis) een persoonlijk deel (opvoeding en karakter) en een intergenerationeel deel (wat heb je meegekregen van de generaties voor jou). Het collectieve deel is uitgebreid aan bod geweest in het eerste deel van deze blog. Voor het persoonlijke deel maakt opvoeding veel uit. Ben je positief bevestigd toen je jong was of was er vooral kritiek? Hoe onschuldig een opmerking soms ook lijkt in de ogen van volwassenen. Het kan veel uitmaken voor het latere zelfvertrouwen van een kind. Kinderen projecteren zichzelf op hun ouders. Zij zijn een soort spiegel voor kinderen. Het zelfbeeld van kinderen wordt voor een groot deel bepaald door dat spiegelbeeld. Ben je als kind prestatiegericht opgevoed, een cijfer kon altijd hoger, een gewonnen wedstrijd kon altijd beter of een tweede prijs kan altijd een eerste worden. Grote kans dat je dan in je latere leven prestaties inzet om je eigenwaarde te vergroten. Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn, zolang het maar niet de enige bron van zelfvertrouwen is. Steeds meer presteren maakt van het leven een wedstijd die uiteindelijk tot emotionele, lichamelijke en psychische uitputting leidt. 

Het is dus nog een hele klus om te weten wat je waard bent.

Als derde speelt mee wat je hebt meegekregen vanuit de generaties voor jou. Daarmee bedoel ik wat was bijvoorbeeld de positie van de vrouwen voor jou in je familie. Wat waren hun sterke kanten? Welke krachten en welke kwetsbaarheden heb je van hen meegekregen. Ook al waren de omstandigheden van de vrouwen voor jou heel anders, ook zij hebben zo hun portie gehad. Welke voorbeelden zijn daar voor jou? Kwamen ze voor zichzelf op of was hun plek vooral volgend? Allemaal informatie wat kan helpen om voor jezelf te bepalen waar jouw gevoel van eigenwaarde door gevormd is.

De eerste stappen naar eigen waarde

Daarmee komen we ook een bij een eerste stap richting meer zelfvertrouwen. Weten waar je vandaan komt en wat je hebt meegekregen maakt je bewust van jouw waarde. 

Weten welke plek je inneemt in de systemen om je heen helpen jou jezelf te zien in relatie tot je omgeving. Zelfvertrouwen en weten wat je waard bent is niet iets wat je kunt krijgen vanuit anderen. Het is een beslissing die jezelf neemt. Die beslissing neem jij als je weet waardoor je eigenwaarde is gevormd. 

De eerste stap is dus plek innemen en positie bepalen. Als kind, tiener, volwassen vrouw, moeder en oudere vrouw is dit per levensfase verschillend. In het voorbeeld van de ondernemer die geen tarief kan bepalen is het dus plek innemen als ondernemer. De positie pakken en geen misplaatste onschuld hooghouden door goedkeuring aan anderen te vragen. Dan krijg je niet wat je waard bent en dus niet wat je verdiend. 

Jij bent verantwoordelijk voor je bedrijf en dus voor de omzet. Dus jij bepaalt wat je tarief is om ervan te kunnen leven. Je runt een business en geen dagbesteding voor jezelf.  De intentie verschuift dan van: ‘Is mijn product of dienst wel goed genoeg, naar dit is mijn product/dienst en dit is het waard. 

Elke keer wanneer je jezelf betrapt op de vraag of je goed genoeg bent maak je van deze vraag een feit. Het is goed genoeg. Ik ben goed genoeg. Kortom verbeter je eigenwaarde, begin bij jezelf. Wees kritisch op je eigen kritiek en laat je keuzes niet afhangen van anderen.